2.2 Tập trung

Bạn có nhớ những gì bạn ăn hồi sáng? Bạn có thể miêu tả ánh trăng tràn lên trần nhà trông như thế nào, hay khuôn mặt của người đàn ông già dắt chó đi dạo trên đường? “Sự thật nằm trong chi tiết,” ai đó đã từng nói, và cách duy nhất để biết sự thật là tập trung.

Tập trung giúp bạn chú ý vào những chi tiết cụ thể không chỉ tốt cho viết lách mà còn là một cách sống chánh niệm (mindfulness). Nhà sư Thích Nhất Hạnh đã nói, chánh niệm là hiện diện trong giây phút hiện tại. Trong sự hiện diện, bạn tìm thấy chi tiết làm giàu chất viết và thổi hơi thở cuộc sống vào những gì bạn viết.  Anne Lamott nói, “có sự ngây ngất trong sự tập trung.” 

TIP CỦA THÁNG

Học cách lắng nghe khi nói chuyện với người khác. Lắng nghe cách họ nói về sự vật sự việc, về ý nghĩ sâu thẳm bên trong, vì con người thường nghĩ một đằng nói một nẻo. Học cách nhặt thóc khỏi vỏ trấu và nghiền ngẫm về bài thơ đã viết cùng một cách thức vậy.

Nikki Giovanni

Khi thức dậy vào buổi sáng, hãy chú ý đến ánh sáng trong phòng, nếp nhăn gấp lại trên tấm drag giường, mùi không khí. Hãy hiện diện mỗi phút giây trong một ngày sống, chánh niệm về mọi chi tiết chẳng hạn mùi hương tỏa ra từ vỏ cam bạn vừa lột, cách chuyển biến màu xanh nhạt dần sang vàng từ gân lá, phiến lá, và các hình dạng hoa văn trên đó.

Chú ý về những cái khiến chú ý, ghi chú điểm chính và viết nó xuống sổ tay. Tạo ra những bản phác thảo về cử chỉ, âm thanh, màu sắc, kết cấu. Bằng cách chú ý những gì bạn chú ý, bạn bắt đầu nhìn thấy cách mà nhà văn bên trong nhìn về thế giới và các mối quan hệ liên đới. Những bức ảnh được vẽ bằng ngôn từ ghi dấu về thế giới bạn nhìn thấy và trải nghiệm. Bằng cách chú ý và viết những gì bản thân cảm nghiệm, bạn tìm thấy sự thật và cũng là những gì thường bị bỏ qua khi viết. 

Viết từ giác quan

Các giác quan cung cấp chất liệu về thế giới vật chất như là một bảng màu đa sắc, gợi tả hình ảnh và ngôn từ. Thông qua năm giác quan chúng ta xây dựng nền móng tác phẩm dựa trên việc cảm thụ bằng cách nhìn, ngửi, nếm, nghe và cảm xúc chảy từ não vào cơ thể. Ngôn từ cùng với cách diễn đạt thoát ly khỏi trang giấy và chạm đến nhận thức giác quan của độc giả, trở thành một phần trong cuộc sống anh ta. 

Điều chính yếu là chúng ta đắm mình vào chất liệu và để mình chìm sâu vào nó.

Anne Rice

Trong địa hạt của xúc cảm những ẩn dụ và ví von được hoài thai. Thứ này là tiền đề của thứ khác, cái gì đó được lai tạo từ cái khác. Hình ảnh đóng kén từ con tằm ngôn ngữ đa cảm, lột xác bay ra. Khi viết, hãy ngừng lại một chút để ghé thăm kho tàng cảm xúc. Nhắm mắt và hít hà mùi vị nơi không gian viết, lắng nghe âm thanh, chạm và cảm nhận kết cấu, nếm lấy vị không khí, gió và mưa. Ngay cả khi không phải là ngôn từ đang tìm kiếm, nhưng như trong Beat (Tháng 1.Đời sống nhà văn) nhà văn Jack Kerouac nói, “để nhìn thấy bức tranh tốt hơn” trong màu sắc, hình dáng, và kết cấu, cái cách mà ánh sáng đổ xuống những viên gạch, bóng của cánh cửa mở, sự chuyển động của con ếch trên dòng sông.

Một trong những bài kiểm tra thực sự của các văn nhân, đặc biệt là thi sĩ, đó là họ viết về cảm mùi tốt như thế nào.

Diane Ackerman

1. Bắt đầu bài luyện viết với “Tôi nhớ về mùi của…Tôi nhớ về vị của…Tôi nhớ về cảm giác của…Tôi nhớ về âm thanh của…Tôi nhớ về hình ảnh của…”Tập trung vào một giác quan, bắt lấy nó trong ba đến bốn câu ngắn nơi hình ảnh đầu tiên ùa tới, thu thập ký ức liên đới và viết liên tục, đừng ngừng lại để thử hay nhớ.

Lấp đầy trang với bốn hoặc năm ký ức, sau đó chọn một và viết sâu về một ký ức, bắt đầu bằng ký ức đầu tiên đã viết, hoặc bước vào hình ảnh từ một thời điểm khác. Giữ lại danh sách này cho những phần luyện tập về sau.

Có thể làm bài tập cảm nhận “Tôi nhớ” nhiều lần, và gần như sẽ có một loạt các ký ức mới mỗi lần viết. Nếu một hình ảnh xuất hiện lại, bạn có thể chắc chắn rằng đó là thứ bạn sẽ muốn viết về. Hãy trân trọng nó khi viết.

2. Tạo một mục trong sổ tay cho thánh đường giác quan. Tiếp tục loại bỏ những khuôn sáo khi nó nảy mầm. Khi bạn chạm phải nó, làm việc với nó để khiến nó mới mẻ.

3. Miêu tả một địa điểm mà chỉ dùng hình ảnh, mùi, âm thanh, vị giác và xúc giác.

4. Hãy làm một tour giác quan qua nơi bạn ngủ, bàn làm việc, căn phòng, căn nhà, khu vườn phía sau. Ngồi một lúc với cuốn sổ tay và viết về những gì bạn nhận thấy giống như một họa sĩ ngồi liên tục nhiều giờ để nhìn đối tượng và phác thảo chi tiết lên giấy, rồi trở lại và tiếp tục.

5.2	“Khi tôi thức dậy vào sáng tiếp theo…”
6.2	Viết về một người lạ
7.2	Tất cả mọi người đều thích nghe tiếng tàu từ đằng xa. Tất cả mọi người đều nghĩ nó có thật.
8.2	Viết về dòng sông

Dịch và Biên tập: Mèo Quin

Nguồn: A Writer's Book of Day - Judy Reeves