2.4 Tự hủy (Self-Sabotage)

Nếu tôi biết chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo, rằng tôi không thể viết. Tôi sẽ chẳng lấy viết làm niềm vui thích.

Walker Percy

Đôi khi người viết là người gây ra hao mòn ý chí viết lách của chính mình nhiều nhất, thường thì họ không ý thức bản thân chính là người làm hại chính mình và tâm hồn viết lách bên trong. Hãy kiểm tra danh sách dưới đây những cách bạn có thể làm hủy hoại chính mình và công việc của mình.

• Không giữ hẹn với bản thân để viết.
• Cho phép nhu cầu, mong muốn và lịch trình với người khác chen ngang vào lịch trình viết.
• Cho phép những người không đủ tin tưởng đọc tác phẩm của mình.
• So sánh bản thảo đầu tiên với bản thảo đã hoàn chỉnh của ai đó, hoặc với tác phẩm đã xuất bản.
• Không hoàn thành bài viết. Ngừng ngay khi nó đi đến chỗ khó hoặc những gì khiến bạn không thoải mái hoặc khi thấy mắc kẹt.
• Tin rằng có những thứ được gọi là hoàn hảo. Chủ nghĩa cầu toàn là kẻ thù số một của tất cả những nổ lực sáng tạo!
• Đặt tiêu chuẩn quá cao, tạo ra những mục tiêu quá khó: viết ba tiếng mỗi ngày khi nửa tiếng có khả thi thực hiện hơn; đặt mục tiêu viết một cuốn tiểu thuyết trong khi chẳng biết gì về những điều căn bản để tạo ra; chỉ nghĩ đơn giản bắt đầu ở chương thứ nhất, trang thứ nhất.
• Mơ mộng hiện thực xa vời: viết tiểu thuyết trong ba tháng; hoàn thành một câu chuyện ngắn trong duy nhất một lần viết; hoàn thành bài tiểu luận trong bản nháp đầu.
• Tin rằng bản nháp của mình tệ bởi vì nó bị từ chối xuất bản. Hoặc tệ hơn, rằng bạn không đủ tài năng. Chỉ nghĩ duy nhất về việc bị từ chối mà không nhìn đến những yếu tố khác. Để ý kiến chủ quan của ai đó trở thành phán xét tối thượng cho tác phẩm của mình.
• Gửi bản thảo đi dù chưa sẵn sàng. Không nghiên cứu, và gửi bản thảo đến với một nhà xuất bản không phù hợp.
• Tin rằng được xuất bản đồng nghĩa với thành công.
• Viết và làm việc trong cùng một môi trường. Bạn cần những người viết khác, và những ý kiến khác trong những môi trường khác nhau. 

Hầu hết hành vi tự hủy hoại đến từ nỗi sợ bị đánh giá bởi người khác; nỗi sợ làm người khác thất vọng; hoặc không được công nhận hoặc chấp nhận; nỗi sợ thành công. Lãnh tụ Nam Phi Nelson Mandela đã nói, “nỗi sợ sâu thẳm nhất trong chúng ta không phải là không đủ tài. Nỗi sợ sâu thẳm nhất là chúng ta không có quyền năng trên sự đánh giá.” Khi bạn bắt đầu trân trọng nhà văn bên trong, nói “Vâng!” với toàn bộ con người bạn, sự tự hủy sẽ biến mất.

Sự khác biệt giữa tập làm văn (writing practice) và ghi chép cá nhân (writing journal)

Tập làm văn và ghi chép cá nhân có nhiều điểm chung; tuy vậy chúng là hai quá trình hoàn toàn khác nhau. Tập làm văn là tập trung sáng tạo theo một chủ đề nhất định; ghi chép cá nhân là viết để tự khám phá, tự diễn đạt, và thường nhất là để đổ ra những gì chất chứa bên trong. Cả hai đều là cách để giải phóng bản thân, nhưng một bên có thể được xem công khai và một bên thì được giữ kín.

Tất cả những gì chúng ta học để viết là bậc thềm tiến lên một mức cao hơn của đối thoại mà chúng ta có thể có với chính mình.

Christina Baldwin

Ghi chép cá nhân (journal-writing/morning pages) tập trung vào bên trong, viết về những cảm xúc, soi chiếu, suy ngẫm, đưa ý kiến, và cho phép căn phòng nội tâm xử lý cảm xúc đang dâng trào. Ghi chép cá nhân là ghi chú lại đời sống, két sắt của ký ức, cư ngụ bên trong, và làm việc bên trong. Chúng ta viết để hiểu và diễn đạt bản thân.

Tập làm văn (writing practice) là cách tìm lấy chất giọng riêng và kể chuyện theo sự sáng tạo theo việc luyện tập kỹ năng viết kết hợp với các kênh diễn đạt: ngôn ngữ, hình ảnh, ẩn dụ. Chúng ta sáng tạo và vẽ nên, phô bày và phô diễn. Chúng ta sử dụng những công cụ: đối thoại, bối cảnh, quan điểm, cảm xúc. Các nhận vật đi vào đi ra mà không thắc mắc “chuyện gì đang xảy ra”. Chúng ta đậu chờ sự thật và cất đôi cánh mộng mơ đưa chúng ta đến đầu bên kia của trí tưởng tượng. Chúng ta luyện tập để biểu đạt bản thân và phát triển viết lách.

Nói như vậy không có nghĩa rằng ghi chép cá nhân không phải là công việc sáng tạo. Thông thường những bài viết sáng tạo và đầy tưởng tượng đến từ những trang viết kính đáo từ cuốn sổ ghi chép và có thể được nâng lên và vun vén thành một câu chuyện, tiểu luận, hoặc tiểu thuyết. Và chắc chắn, những bài luyện tập viết cũng có thể giúp chúng ta xử lý và chữa lành, dấn lối đến những con đường chưa bao giờ được đưa đến. Tiết lộ chúng ta với chính mình.

Ghi chép cá nhân và tập làm văn thật ra không xa lạ với nhau, chúng bổ túc cho nhau. Khi ghi chép chúng ta tìm thấy những chủ đề gợi mở cho các bài tập làm văn; khi tập làm văn chúng ta chạm đến những nơi ẩn kín mà chúng ta có thể muốn khám phá trong phạm vi ranh giới của ghi chép cá nhân.

Tôi viết ra những tò mò và bối rối.

William Trevor

Mặc dù một vài người viết thích dùng chung một cuốn sổ để vừa ghi chép cá nhân vừa tập làm văn, nhưng một cuốn sổ riêng biệt lại được khuyến khích hơn. Nó giúp tránh khỏi xu hướng kể lễ nội tâm trong lúc tập làm văn và chọn sáng tạo bên trong nội tâm khi đang ghi chép cá nhân.

13.2	Bạn đang chuyển đến một con nhà mới, viết về những người, hoặc một người đã từng sống ở đó trước bạn.
14.2	Viết về bầu trời đêm
15.2	Viết về một cuộc gặp gỡ ngắn ngủi.
16.2	Ai đó gửi hoa cho bạn.

Dịch và Biên tập: Mèo Quin

Nguồn: A Writer's Book of Day - Judy Reeves